Wat betekent dankbaarheid?

Gelukkig voelen we ons allemaal wel eens dankbaar. Dankbaar dat de tentamens erop zitten, je projectgenoten hun werk af hebben en dat je weer tijd hebt voor andere dingen. Maar waarom staan we vaak maar kort stil bij die momenten, en wat betekent het eigenlijk om dankbaar te zijn?

Afbeelding 2

meisje met bloem

Opmerking: overgenomen uit Pexels, door Kefale, 2025 (https://www.pexels.com/nl-nl/foto/portret-van-jonge-ethiopische-vrouw-met-vitiligo-34297765/). 2025, pexels.

Benaderingen

Dankbaarheid is een begrip dat we allemaal kennen. In de literatuur is er alleen geen consensus over de definitie. In de literatuur zijn er 4 benaderingen te onderscheiden (Bohlmeijer & Schotanus-Dijkstra, 2018).

Dankbaarheid kan worden gezien als een stabiel persoonskenmerk. Hoe vaak en intens je geneigd bent om dankbaarheid te ervaren in verschillende situaties.
Dankbaarheid als het waarderen van positieve dingen en ervaringen.
Dankbaarheid als het ervaren en uiten van dankbaarheid naar andere mensen.
Dankbaarheid vanuit het besef dat het leven vergankelijk is. Je bent je dan bewust dat niet alles oneindig en vanzelfsprekend is.

Sneeuwbal

Er zijn dus veel benaderingen met betrekking tot dankbaarheid, maar waarom is het zo belangrijk om hierbij stil te staan. Mensen zijn van nature geneigd om meer stil te staan bij het negatieve dan bij het positieve, dit wordt the negativity bias genoemd (Schaufeli & Bakker, 2020). Door bewust aandacht te besteden aan positieve gebeurtenissen geef je een tegenwicht aan negatieve gebeurtenissen of gedachte. Volgens de Broaden-and-built theory stimuleren positieve emoties persoonlijke groei. We staan meer open voor nieuwe ervaringen en sociale contacten, wat op de lange termijn tot meer persoonlijke hulpbronnen leidt (Verkooijen, 2023). Onderzoek laat zien dat dankbaar zijn een positief effect heeft op het welzijn, levenstevredenheid, veerkracht, hoop en geluk (Alkan & Sarı, 2025).

Hoe word je dankbaarder?

Sociaal netwerk

Dankbaarheid tonen heeft ook een grote waarde voor relaties met anderen. Volgens de find, remind & bind theorie helpt het bij het vinden van nieuwe relaties, bestaande relaties te waarderen en deze te versterken (Bohlmeijer & Schotanus-Dijkstra, 2018). Het ervaren van dankbaarheid voor een persoon die je nog niet goed kent kan een signaal zijn om deze persoon beter te leren kennen (find). Door het ervaren van dankbaarheid van iemand die je al langer kent word je herinnert aan de waarde van deze relatie (remind). Je wordt aan de waarde van de relatie herinnert en dat het de moeite waard is om hierin te blijven investeren (bind). Het hebben van waardevolle relaties is erg belangrijk om beter met prestatiedruk en stress om te gaan. Studenten geven aan dat zij hierdoor beter met hun prestatiedruk en stress om kunnen gaan (Dopmeijer et al., 2023). Ze kunnen dit beter relativeren en ze voelen zich door deze verbindingen minder eenzaam.

Afbeelding 3

groep blije mensen

Opmerking: overgenomen uit pexels door M. Klement, 2018 (https://www.pexels.com/nl-nl/foto/drie-personen-zittend-op-de-trap-met-elkaar-praten-1438072/). 2025, pexels.

Happy mappy

We hebben het nu uitgebreid gehad over wat dankbaarheid is en de positieve effecten er van. De volgende stap is om hier nu zelf mee aan de slag te gaan. Klik hier voor op de happy mappy boven aan de pagina.

Meer artikelen over dankbaarheid kun je lezen op website van Greater Good Magazine.